Vroeg met pensioen naar het buitenland? Let op: uw zorgverzekering verandert per 1 november 2026

U heeft het plan al jaren in uw hoofd: rond uw 62e stoppen met werken, het huis verkopen en de wintermaanden voortaan doorbrengen aan de Algarve, het Gardameer of hier in Andalusië. Een mooi vooruitzicht — maar vanaf dit najaar zit er een addertje onder het gras dat uw plannen flink duurder kan maken.

Wat er precies verandert

Nederland heeft de regels aangepast die bepalen wie na emigratie recht houdt op een zorgverzekering via het CAK (Centraal Administratie Kantoor). Tot nu toe kon een brede groep vervroegd gepensioneerden daar gebruik van maken. Vanaf de verwachte ingangsdatum van 1 november 2026 blijft daar nog maar weinig van over.

Recht op een CAK-verzekering houdt u straks alléén nog met:

• AOW

• Anw (nabestaandenuitkering van de SVB)

• WAO

• WIA

• Wajong

Alle overige regelingen vallen weg. Dat raakt meer mensen dan u misschien denkt, want ook dit verdwijnt van de lijst:

• vroegpensioen, flexibel pensioen en keuzepensioen uit de tweede pijler

• de overbruggingsuitkering (OBR)

• een RVU-regeling (vervroegde uittreding, steeds vaker onderdeel van cao's)

• militair invaliditeits- en nabestaandenpensioen

• spoorwegpensioen en spoorwegnabestaandenpensioen

• wachtgeld en WW+ voor militairen en ambtenaren

Kortom: leeft u van vroegpensioen of een vergelijkbare regeling en verhuist u op of na 1 november naar een EU-land, dan moet u zelf een zorgverzekering regelen — tot uw AOW-leeftijd bereikt is. Bent u al vóór die datum als verdragsgerechtigde bij het CAK aangemeld, dan geldt overgangsrecht en verandert er voor u niets.

Waarom dit juist op deze leeftijd pijn doet

Een particuliere zorgverzekering afsluiten als zestiger is geen formaliteit. Verzekeraars in het buitenland mogen medisch keuren, en wie al iets onder de leden heeft, loopt het risico geweigerd te worden of een fors hogere premie te betalen.

Er speelt nog iets: het Europese verblijfsrecht eist van mensen die niet meer werken een verzekering die de zorgkosten in het woonland volledig dekt. Geen polis kan dus in het uiterste geval betekenen: geen inschrijving in de gemeente van uw nieuwe woonplaats.

De belangenvereniging voor Nederlandse gepensioneerden in het buitenland spreekt van een jojo-situatie: eerst verplicht verzekerd via Nederland, dan een periode zonder die dekking, en zodra de AOW ingaat weer terug bij het CAK. Het kabinet ziet het anders en stelt dat een onduidelijke passage in de regelgeving is opgeschoond. Feit blijft dat de praktijk voor u als vertrekkende vroeggepensioneerde ingrijpend verandert.

Wat het financieel scheelt

Onder de huidige regeling betaalt u als verdragsgerechtigde een vaste bijdrage aan het CAK, vermenigvuldigd met de woonlandfactor van uw nieuwe land. Die factor drukt de rekening flink in landen waar zorg goedkoper is dan in Nederland. Het vaste deel bedraagt in 2026 € 157 per maand vóór correctie:

Woonland                     Woonlandfactor 2026                Vast deel per maand

Duitsland                               1,0000                                              € 157,00

Oostenrijk                              0,9177                                               € 144,08

België                                      0,8165                                              € 128,19

Frankrijk                                 0,8304                                             € 130,37

Italië                                        0,4641                                               € 72,86

Spanje                                     0,4408                                             € 69,21

Dat systeem blijft bestaan, maar u komt er straks pas in zodra uw AOW ingaat. In de jaren daarvóór betaalt u de volle marktprijs in uw woonland, zonder de Nederlandse korting op basis van het lokale kostenniveau.

Buiten de EU is het soms juist gunstiger

Opvallend genoeg wordt de EU door deze wijziging de lastigste bestemming. De aanpassing geldt namelijk alleen voor de EU, de EER en Zwitserland. Heeft Nederland met uw beoogde woonland een apart sociaalzekerheidsverdrag, dan verandert er niets. Dat geldt bijvoorbeeld voor het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Marokko, Tunesië, Servië, Montenegro, Noord-Macedonië, Bosnië-Herzegovina en Kaapverdië: daar houdt u met vroegpensioen wél recht op een zorgverzekering via Nederland. Naar de Verenigde Staten of Thailand verhuizen was en blijft overigens volledig voor eigen rekening.

Wat u nu concreet kunt doen

1. Reken uit of vertrek en aanmelding bij het CAK vóór 1 november 2026 haalbaar zijn. Uitstel tot na die datum kost u het recht op de huidige regeling.

2. Heeft uw partner al AOW en een CAK-verzekering? Vraag na of u in het beoogde woonland meeverzekerd kunt worden — in sommige landen kan dat alleen als u getrouwd bent.

3. Vraag vóór vertrek het formulier E104 (ook wel S040) aan bij uw Nederlandse zorgverzekeraar. Dat bewijst hoe lang u in Nederland verzekerd was en kan wachttijden in het nieuwe stelsel voorkomen.

4. Onderzoek per land of vrijwillige aansluiting bij het publieke zorgstelsel mogelijk is, voordat u een particuliere polis afsluit. De verschillen tussen lidstaten zijn groot.

5. Houd rekening met een periode van onzekerheid. Aansluiting bij een buitenlands stelsel kan langer duren dan u verwacht.

Waarom dit thuishoort in uw pensioenplanning

Deze wijziging raakt niet alleen uw zorgverzekering, maar de hele financiële haalbaarheid van vervroegd pensioneren en emigreren. Een paar honderd euro per maand aan extra premie, gedurende meerdere jaren tot uw AOW-leeftijd, kan een aanzienlijke impact hebben op uw pensioenplanning en uw koopkracht in het buitenland.

Overweegt u eerder te stoppen met werken en naar het buitenland te verhuizen? Laat dan vóór u definitieve stappen zet in kaart brengen wat dit voor uw persoonlijke situatie betekent — qua timing, qua kosten en qua alternatieven. Ik denk daar graag met u over mee.